Επιλεκτική σίτιση (Picky Eating) στα παιδιά: τι είναι, γιατί συμβαίνει και πώς μπορούμε να βοηθήσουμε

Η επιλεκτική σίτιση, γνωστή και ως picky eating, αποτελεί μία από τις πιο συχνές ανησυχίες των γονέων κατά την παιδική ηλικία. Πολλά παιδιά περνούν φάσεις όπου αρνούνται συγκεκριμένες τροφές, επιλέγουν να τρώνε πάντα τα ίδια φαγητά ή δυσκολεύονται να δοκιμάσουν κάτι καινούργιο. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για ένα φυσιολογικό στάδιο ανάπτυξης, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η επιλεκτικότητα μπορεί να επηρεάσει τη διατροφή, την ανάπτυξη αλλά και την καθημερινότητα της οικογένειας, δημιουργώντας άγχος και συγκρούσεις γύρω από το τραπέζι.

Η επιλεκτική σίτιση περιγράφει μια συμπεριφορά κατά την οποία το παιδί παρουσιάζει περιορισμένη ποικιλία τροφών, απορρίπτει γνωστές ή νέες γεύσεις και εμφανίζει έντονες προτιμήσεις σε υφές, χρώματα ή μυρωδιές. Δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση ή ασθένεια, αλλά μια συμπεριφορά που μπορεί να εμφανιστεί σε πολλά παιδιά, ιδιαίτερα μεταξύ δύο και έξι ετών. Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά αναπτύσσουν αυτονομία και επιθυμούν να έχουν έλεγχο στις επιλογές τους, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζεται συχνά η λεγόμενη νεοφοβία, δηλαδή η φυσιολογική επιφύλαξη απέναντι σε άγνωστες τροφές. Πρόκειται για έναν εξελικτικό μηχανισμό προστασίας που βοηθούσε τα παιδιά να αποφεύγουν δυνητικά επικίνδυνες ουσίες, αλλά στη σύγχρονη καθημερινότητα μπορεί να εκδηλώνεται ως άρνηση δοκιμής νέων φαγητών.

Η εμφάνιση επιλεκτικής σίτισης δεν εξαρτάται μόνο από το παιδί. Αισθητηριακές ευαισθησίες, όπως η ενόχληση σε συγκεκριμένες υφές ή μυρωδιές, μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την αποδοχή τροφών. Η ιδιοσυγκρασία και το επίπεδο άγχους του παιδιού, το οικογενειακό περιβάλλον και οι πρακτικές σίτισης, καθώς και πιθανές αναπτυξιακές ή στοματοκινητικές δυσκολίες, αποτελούν επίσης παράγοντες που σχετίζονται με την επιλεκτικότητα. Επιπλέον, αρνητικές εμπειρίες όπως πνιγμονή, έντονη παλινδρόμηση ή πίεση κατά τη διάρκεια των γευμάτων μπορεί να οδηγήσουν το παιδί να συνδέσει το φαγητό με δυσφορία και να αναπτύξει αποφυγή.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η επιλεκτική σίτιση είναι παροδική και τα παιδιά συνεχίζουν να μεγαλώνουν φυσιολογικά. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις που χρειάζονται προσοχή, όπως η απώλεια βάρους, η κατανάλωση πολύ περιορισμένου αριθμού τροφών, η δυσκολία στο μάσημα ή στην κατάποση, η έντονη άρνηση σίτισης ή οι συνεχείς συγκρούσεις στο τραπέζι. Όταν η επιλεκτικότητα συνοδεύεται από καθυστέρηση στην ανάπτυξη ή σημαντική επιβάρυνση της οικογενειακής καθημερινότητας, είναι σημαντικό να ζητηθεί η αξιολόγηση ειδικού.

Ο ρόλος των γονέων είναι ιδιαίτερα σημαντικός στη διαμόρφωση μιας θετικής σχέσης με το φαγητό. Ένα ήρεμο και υποστηρικτικό περιβάλλον στο τραπέζι βοηθά το παιδί να αισθάνεται ασφάλεια και να δοκιμάζει νέες εμπειρίες χωρίς πίεση. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε νέες τροφές, η καλή οργάνωση της ρουτίνας των γευμάτων και το θετικό παράδειγμα των ενηλίκων μπορούν να ενισχύσουν σταδιακά την αποδοχή περισσότερων τροφών. Η συμμετοχή του παιδιού στην προετοιμασία του φαγητού ή η εξερεύνηση των τροφών μέσω παιχνιδιού μπορεί επίσης να μειώσει το άγχος και να ενισχύσει την περιέργεια.

Σε πιο επίμονες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί η υποστήριξη επαγγελματιών υγείας. Η συνεργασία παιδίατρου, λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή ή διαιτολόγου επιτρέπει μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση των αναγκών του παιδιού και τη δημιουργία εξατομικευμένου πλάνου παρέμβασης. Στόχος δεν είναι το παιδί να φάει «τέλεια», αλλά να αναπτύξει μια υγιή και ασφαλή σχέση με το φαγητό μέσα από σταδιακή εξοικείωση και θετικές εμπειρίες.

Συνολικά, η επιλεκτική σίτιση είναι ένα πολύ συχνό και συνήθως προσωρινό φαινόμενο στην παιδική ηλικία. Με κατανόηση, υπομονή και σωστή καθοδήγηση, τα περισσότερα παιδιά καταφέρνουν να διευρύνουν τις διατροφικές τους επιλογές και να απολαμβάνουν το φαγητό χωρίς πίεση. Η έγκαιρη ενημέρωση των γονέων και η αναζήτηση βοήθειας όταν χρειάζεται μπορούν να κάνουν τη διαδικασία της σίτισης πιο ήρεμη και ευχάριστη για όλη την οικογένεια.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

Taylor CM, Emmett PM. Picky eating in children: causes and consequences. Proc Nutr Soc. 2019 May;78(2):161-169. doi: 10.1017/S0029665118002586. Epub 2018 Nov 5. PMID: 30392488; PMCID: PMC6398579.

Picky eating: What’s normal and what’s not. Child Mind Institute. (2026, February 19). https://childmind.org/article/more-than-picky-eating/ 

Pjetraj, D., Pjetraj, A., Sayed, D., Severini, M., Falcioni, L., Svarca, L. E., Gatti, S., & Lionetti, M. E. (2025). Decoding picky eating in children: A temporary phase or a hidden health concern? Nutrients, 17(24), 3884. https://doi.org/10.3390/nu17243884

Wolstenholme H, Kelly C, Hennessy M, Heary C. Childhood fussy/picky eating behaviours: a systematic review and synthesis of qualitative studies. Int J Behav NutrPhys Act. 2020 Jan 3;17(1):2. doi: 10.1186/s12966-019-0899-x. PMID: 31900163; PMCID: PMC6942299.

Yudhasmara, A., Adani, A. K., Dewi, I. N., Judarwanto, W., & Yudhasmara, S. (2024). Oral Motor Disorders and speech disorders as risk factors for difficulty eating in children aged 6-60 months. Journal of Social Science (JoSS), 3(2), 1285–1293. https://doi.org/10.57185/joss.v3i2.285