Late Talkers: Κλινικά χαρακτηριστικά, παράγοντες κινδύνου και η σημασία της πρώιμης παρέμβασης
Η καθυστέρηση στην πρώιμη γλωσσική ανάπτυξη (Late Language Emergence – LLE)
αναφέρεται σε χαμηλότερες από τις αναμενόμενες γλωσσικές επιδόσεις σε παιδιά ηλικίας
18–35 μηνών, με απουσία άλλων διαγνωσμένων αναπτυξιακών διαταραχών. Τα παιδιά
αυτά, γνωστά ως late talkers (LTs), παρουσιάζουν περιορισμένη εκφραστική γλωσσική
ανάπτυξη, κυρίως με μειωμένο λεξιλόγιο και καθυστέρηση στον συνδυασμό λέξεων γύρω
στους 24 μήνες. Η LLE αποτελεί συχνό φαινόμενο, με εκτιμώμενη συχνότητα 10%–15% σε
αυτή την ηλικιακή ομάδα και υψηλότερη συχνότητα στα αγόρια.
Παρότι σε πολλά παιδιά με LLE παρατηρείται εξομάλυνση της γλωσσικής ανάπτυξης έως την
ηλικία των τριών ετών, ένα υποσύνολο εξακολουθεί να εμφανίζει δυσκολίες, στοιχείο που
υποστηρίζει τη συσχέτιση της πρώιμης γλωσσικής καθυστέρησης με αυξημένο κίνδυνο
μακροπρόθεσμων γλωσσικών και μαθησιακών δυσκολιών. Ακόμη και σε περιπτώσεις όπου
επιτυγχάνονται τυπικές συνολικές επιδόσεις στη σχολική ηλικία, συχνά παρατηρούνται
ελλείμματα σε ανώτερες γλωσσικές δεξιότητες, όπως η λεξιλογική οργάνωση, η γραμματική
ακρίβεια, η κατανόηση σύνθετου λόγου και η λεκτική μνήμη.
Κλινικά, τα παιδιά με LLE εμφανίζουν κυρίως δυσκολίες στην εκφραστική γλώσσα. Το
επίπεδο κατανόησης του προφορικού λόγου και η λειτουργική χρήση χειρονομιών
αποτελούν σημαντικούς προγνωστικούς δείκτες, καθώς η επάρκειά τους συνδέεται με
ευνοϊκότερη γλωσσική εξέλιξη, ενώ ελλείμματα στους τομείς αυτούς αυξάνουν τον κίνδυνο
επίμονων γλωσσικών δυσκολιών.
Η LLE θεωρείται πολυπαραγοντικό φαινόμενο. Στους παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνονται
το φύλο, με υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης στα αγόρια, η ύπαρξη οικογενειακού
ιστορικού γλωσσικών ή μαθησιακών δυσκολιών, η πρόωρη γέννηση, το χαμηλό βάρος
γέννησης και πρώιμες καθυστερήσεις στην κινητική ανάπτυξη. Παράλληλα, περιβαλλοντικοί
και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, όπως το μορφωτικό επίπεδο της μητέρας, το
οικογενειακό κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο και το γονεϊκό στρες, επηρεάζουν έμμεσα τη
γλωσσική ανάπτυξη μέσω της ποιότητας και της ποσότητας της γλωσσικής εισροής.
Η έγκαιρη ανίχνευση και αξιολόγηση παιδιών ηλικίας 18–35 μηνών, συμπεριλαμβανομένου
του ακοολογικού ελέγχου, είναι καθοριστικής σημασίας. Η κλινική διαχείριση κυμαίνεται
από συστηματική παρακολούθηση και έμμεση γλωσσική διέγερση έως άμεση
λογοθεραπευτική παρέμβαση, ανάλογα με τη βαρύτητα, τη διάρκεια της καθυστέρησης και
την παρουσία συνοδών παραγόντων κινδύνου. Η σύγχρονη προσέγγιση υποστηρίζει την
πρώιμη, λειτουργική και οικογενειοκεντρική παρέμβαση, με στόχο τη βελτίωση της
γλωσσικής ανάπτυξης και την πρόληψη μακροπρόθεσμων επιπτώσεων.ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.). Late blooming or language problem?.
American Speech-Language-Hearing Association.
problem/?srsltid=AfmBOoqBHX407KonwH3eecoLo35I1K0O1iT8VlZq6Nb8ZBtapSCHBD
-l
American Speech-Language-Hearing Association. (n.d.-b). Late language emergence.
American Speech-Language-Hearing Association. https://www.asha.org/practice-
portal/clinical-topics/late-language-emergence/?srsltid=AfmBOorngkz-
COoQ0pItby2qdc1htT0JPOznD1AVMvn3k_eANwYz7GHH#collapse_3
Camilla E. Crawshaw, Carina Lüke, Ute Ritterfeld, Does early gesture usage contribute
alongside oral language to later theory of mind performance and metaphor comprehension?
Indications from a longitudinal study with children aged 1–9 years, Language Acquisition,
10.1080/10489223.2025.2455174, 33, 1, (134-164), (2025).
Achenbach, T. M., & Rescorla, L. A. (2001a). Child behavior checklist for ages 6-18. PsycTESTS
Dataset. https://doi.org/10.1037/t47452-000
Nouraey P, Ayatollahi MA, Moghadas M. Late Language Emergence: A literature review.
Sultan Qaboos Univ Med J. 2021 May;21(2):e182-e190. doi: 10.18295/squmj.2021.21.02.005.
Epub 2021 Jun 21. PMID: 34221464; PMCID: PMC8219342.
Simmons ES, Paul R. Are Late Talkers Just Late? Neighborhood Density and Word Frequency
Properties of Late Talkers’ Spoken Vocabularies. J Speech Lang Hear Res. 2024 Oct
8;67(10):3794-3802. doi: 10.1044/2024_JSLHR-23-00769. Epub 2024 Sep 20. PMID:
39302886; PMCID: PMC11482578.